Wiadomości

Dodatki paszowe – czyli jak ograniczyć wpływ mykotoksyn na zwierzęta

Doskonale zdajemy sobie sprawę z tego, jak ważne dla naszego organizmu jest zapewnienie odpowiednio zbilansowanej diety oraz jak oddziałuje ona na zdrowie oraz samopoczucie. Czy kiedykolwiek zastanawialiście się również, w jaki sposób odpowiedni dobór pokarmu ma wpływ na kondycję zwierząt hodowlanych? 

Niewidoczne zagrożenie

Otóż ma wpływ. I to naprawdę istotny! Pasza, która jest stosowana w żywieniu zwierząt może być zanieczyszczona mykotoksynami. Jak już wspominaliśmy w naszych wcześniejszych wpisach, mykotoksyny (takie jak aflatoksyny czy ochratoksyna A) są metabolitami wtórnymi* grzybów pleśniowych i stanowią bardzo duże zagrożenia dla zdrowia ludzi oraz zwierząt. Mają m.in. działanie rakotwórcze, mutagenne, a ich eliminacja z zanieczyszczonej żywności jest praktycznie niemożliwa, nawet po obróbce termicznej. Dodatkowym utrudnieniem w redukcji mykotoksyn jest fakt, iż nie jesteśmy w stanie, patrząc gołym okiem, dostrzec obecności mykotoksyn, dlatego tak istotne są dokładne badania laboratoryjne surowców żywnościowych.

Wpływ mykotoksyn na bydło

Spośród wszystkich zidentyfikowanych dotychczas mykotoksyn za najgroźniejsze uważane są aflatoksyny. Toksyny mogą wywołać zatrucia ostre, kiedy  to wystąpi nagłe spożycie większej ilości toksyn wraz z paszą
i doprowadzi do zatrucia pokarmowego zwierząt. Drugim rodzajem zatruć są zatrucia przewlekłe, które są bardzo niebezpieczne, gdyż kumulacja mykotoksyn w organizmie doprowadza do zmian mutagennych
i kancerogennych.

W przypadku hodowli krów, mykotoksyny mogą powodować pogorszenie apetytu oraz spadek produkcji mleka, co dla hodowcy stanowi poważny problem pod względem zachowania odpowiedniej wydajności mlecznej i pociąga to za sobą problemy ekonomiczne. Jedne z mykotoksyn, trichoteceny, są przyczyną powstawania krwawych biegunek i stanów zapalnych w przewodzie pokarmowym bydła. Toksyny mogą powodować nawet tak nieoczywiste schorzenia, jak zmiany zwyrodnieniowe naczyń krwionośnych
w kończynach i doprowadzać do kulenia krowy, które spędzają wtedy mniej czasu przy stole paszowym, co przekłada się na obniżoną produkcję mleka. 

Mykotoksyny wpływają także na zaburzenia funkcjonowania nerek, wątroby i układu nerwowego krów. Mogą wywoływać nieprawidłowości cyklu rujowego, doprowadzając do problemów z rozrodem poprzez spadek zapładnialności lub szkodliwy wpływ na cielaki i ich niską masę urodzeniową. 

Istnieje jeszcze wiele innych problemów, jakie mogą powodować mykotoksyny, a nieprawidłowe żywienie krów może narażać na niebezpieczeństwo również nas samych.

Czy nieprawidłowe żywienie krowy może mieć na nas bezpośredni wpływ?

Wydawać by się mogło, iż skażona mykotoksynami pasza oddziałuje tylko i wyłącznie na zwierzęta.
Niestety, toksyny te są bardziej zdradliwe niż się nam wydaje. Aflatoksyna B1 nie jest neutralizowana
w
żwaczu* krów,  natomiast w ich wątrobie zostaje przekształcana w aflatoksynę M1, która przedostaje się do mleka. Spożycie przez ludzi produktów mlecznych powstałych z zanieczyszczonego mleka może przyczyniać się do powstawania poważnych problemów zdrowotnych. 

Eliminacja mykotoksyn w paszy

Podstawowym elementem ograniczającym obecność mykotoksyn w paszach powinno być przeciwdziałanie ich powstawaniu w surowcach stosowanych do produkcji pasz. Dobór odpowiedniego gatunku zbóż bardziej odpornego na działanie pleśni, stosowanie płodozmianu czy środków ochrony roślin podczas uprawy polowej, żniwa przeprowadzone w odpowiednim czasie, a następnie prawidłowe przechowywanie ziarna może się przyczynić do ograniczenia obecności mykotoksyn. 

Jednakże istnieją również inne sposoby ochrony bydła przez zagrożeniem – dodatki paszowe. Są one polecane wtedy, gdy pasza została już zaatakowana przez mykotoksyny, a fizyczne oddzielenie zanieczyszczonego materiału jest niemożliwe. Dodatki zazwyczaj występują w postaci gotowych produktów, które należy dodać i wymieszać bezpośrednio z pokarmem dla zwierząt – zwykle w ilości kilku kilogramów na tonę paszy.

Dodatki paszowe są preparatami będącymi absorbentami* mykotoksyn. Mogą to być m.in:

  • glinokrzemiany (glinki, bentonit, zeolit itd.), które mają najlepsze właściwości ograniczające działanie aflatoksyn spośród dodatków paszowych, aczkolwiek nie są skuteczne w przypadku wiązania toksyn fuzaryjnych;   
  • węgiel aktywny, efektywny w przypadku wiązania zearalenonu (ZEN) i deoksyniwalenolu (DON), nieskuteczny przeciwko aflatoksynom; 
  • kompleksy niestrawnych węglowodanów (głównie β-glukan będący elementem ściany komórkowej drożdży, a także glukomannan i peptydoglikany), wykazujące zdolność wiązania ZEN, aflatoksyn
    i ochratoksyn;
  • polimery syntetyczne. 

Cechy dobrego dodatku paszowego

Istnieją pewne właściwości dodatków paszowych redukujących zawartość mykotoksyn w paszach, dzięki którym możemy uznać, iż dany preparat będzie skuteczny w działaniu. 

Taki dodatek nie powinien przede wszystkim negatywnie oddziaływać na zwierzęta, a w konsekwencji także na ludzi spożywających produkty pochodzenia zwierzęcego. Poza tym, dobry preparat charakteryzuje się zdolnością jednoczesnego wiązania kilku rodzajów mykotoksyn i obniżaniem ich poziomu w paszach
w najwyższy możliwy sposób.

Dodatek paszowy wykorzystany w praktyce powinien przyczynić się do osiągnięcia wymiernych korzyści
w postaci zwiększenia zysków w produkcji zwierzęcej.

Czy warto zwracać uwagę na żywienie zwierząt?

Podsumowując, szkodliwe działanie mykotoksyn stanowi poważny, choć niewidoczny w pierwszej chwili problem, związany z zapewnieniem bezpiecznego żywienia zwierząt. Długotrwała obecność szkodliwych związków w diecie bydła może doprowadzić do wyniszczenia organizmu zwierząt – dlatego tak ważne jest, aby zapewnić pokarm wolny od obecności toksyn, niezależnie czy poprzez zastosowanie dodatków paszowych, czy poprzez dobór odpowiednich parametrów uprawy rolnej. Najważniejsze, aby zminimalizować ryzyko ekspozycji zwierząt na mykotoksyny, co zapewni zdrowie bydła, zwiększy zyski gospodarstwa, ale przyczyni się również do ochrony bezpieczeństwa żywności przeznaczonej dla ludzi. 

Słowniczek
* Metabolit wtórny – produkt uboczny przemiany materii, substancja “nadprogramowa”, która nie jest niezbędna do przetrwania pleśni.

* Żwacz – pierwszy i największy z trzech przedżołądków u krów.

* Absorbent – substancja, która pochłania wgłębnie (absorbuje) inną substancję.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Privacy Settings
We use cookies to enhance your experience while using our website. If you are using our Services via a browser you can restrict, block or remove cookies through your web browser settings. We also use content and scripts from third parties that may use tracking technologies. You can selectively provide your consent below to allow such third party embeds. For complete information about the cookies we use, data we collect and how we process them, please check our Privacy Policy
Youtube
Consent to display content from Youtube
Vimeo
Consent to display content from Vimeo
Google Maps
Consent to display content from Google
Spotify
Consent to display content from Spotify
Sound Cloud
Consent to display content from Sound