Wiadomości

Uwaga atak! W jaki sposób mykotoksyny dostają się do naszego organizmu?

Organizm człowieka każdego dnia jest narażony na pochłanianie z otoczenia związków, które można uznać za szkodliwe. Działanie niektórych zanieczyszczeń jest dla nas odczuwalne natychmiast, na przykład gdy wejdziemy na obszar, w którym powietrze zostało intensywnie przesycone dymem. Zaczynamy się dusić, kaszleć, nasze oczy łzawią, a instynkt przetrwania słusznie podpowiada nam, iż należy ewakuować się
w miejsce, gdzie będziemy mogli nabrać w płuca czystego powietrza. Niestety, nie wszystkie toksyczne substancje możemy zidentyfikować tak łatwo i podjąć szybkie działania w celu ograniczenia szkodliwej ekspozycji organizmu na zanieczyszczenie. Do takich podstępnych, trujących związków zaliczane są mykotoksyny.

Mykotoksyny – czym są i skąd się wzięły?

Mykotoksyny są wtórnymi produktami przemiany materii grzybów pleśniowych, czyli inaczej mówiąc – pleśni, takich jak chociażby Aspergillus flavus w przypadku aflatoksyn czy Aspergillus ochraceus dla ochratoksyny A. Słowo “mykotoksyny” pochodzi z greki, gdzie “mycos” oznacza grzyb, natomiast toxicum – truciznę. Już sama etymologia nazwy sugeruje, że mykotoksyny nie są obojętne dla żywego organizmu i mogą wywołać negatywne skutki zdrowotne. Ze względu na powszechne występowanie grzybów pleśniowych w otoczeniu
i ich odporność na czynniki fizykochemiczne podczas przeprowadzania procesów technologicznych (takich jak: gotowanie, pieczenie, smażenie, fermentacja bądź destylacja) nie jesteśmy w stanie w pełni wyeliminować skażeń tymi substancjami.

Drogi przenikania mykotoksyn do organizmu

Najistotniejszą drogą, jaką mykotoksyny mogą się dostać do organizmu jest droga pokarmowa. Największe zagrożenie dla człowieka stanowią aflatoksyny, ochratoksyna A, patulina, fumonizyny, zearalenon oraz deoksyniwalenol (trichoteceny). Produktami, których prawdopodobieństwo zanieczyszczenia mykotoksynami jest największe są: zboża, orzechy i nasiona oleiste, nasiona roślin strączkowych, owoce, warzywa jak również przyprawy. Innym istotnym źródłem metabolitów pleśni jest pasza dla zwierząt. To szczególnie ważny temat, gdyż toksyny są obecne w produktach spożywczych takich jak mięso, mleko i jaja, pochodzących od zakażonych zwierząt.

Kolejną z możliwości dostania się mykotoksyn do naszego ciała są drogi oddechowe oraz skóra. Kluczowym zagrożeniem są gatunki pleśni zasiedlające zawilgocone budynki mieszkalne. W powietrzu obecne są zarodniki, a co za tym idzie – duża ilość mykotoksyn. Klimatyzacja oraz systemy nawilżające są elementem sprzyjającym rozprzestrzenianiu się szkodliwych substancji poprzez przewody wentylacyjne. Także budynki mieszkalne na terenach popowodziowych są szczególnie narażone na wysoką aktywność grzybów pleśniowych. Pleśnie mają dobre warunki wzrostu w takich zakamarkach jak: wata szklana służąca jako ocieplenie budynków, powierzchnie pod tapetami i wykładzinami w mieszkaniach lub materiałach budowlanych, które cechują się wysoką zawartością celulozy przy jednoczesnym niskim poziomie azotu,
np. papier, drewno, płyta pilśniowa, ściany gipsowe. 

Co ciekawe, miejscem, gdzie istnieje niebezpieczeństwo natknięcia się na mykotoksyny są takie instytucje jak biblioteki, archiwa oraz muzea, gdzie wiekowe zbiory mogą być siedliskiem tych związków.

Objawy zatrucia mykotoksynami

Mykotoksyny prowadzą do ostrego, chronicznego lub przewlekłego zatrucia organizmu zwanego mykotoksykozą. Do objawów zatrucia pleśnią należą m.in. zawroty głowy, utrata przytomności, zmęczenie, zaburzenia krzepliwości krwi, bóle i sztywność stawów, problemy ze strony układu pokarmowego (tj. bóle brzucha, biegunka, wymioty), a także zaburzenia koncentracji i problemy z pamięcią. Jak widać jest to szerokie spektrum dolegliwości, które jednocześnie często pojawiają się w przypadku innych zaburzeń lub chorób. Podobne objawy mogę wpłynąć na błędną diagnozę.

Toksyny mogą też prowadzić do rozwoju chorób przewlekłych, takich jak: nowotwory, alergie, choroby układu oddechowego, nerwowego, choroby wątroby, wrzody oraz krwawienia w jelitach.

Jak się bronić przed atakiem pleśni?

Niezwykle ciężko ocenić, czy spożywana przez nas żywność bądź pomieszczenie, w którym akurat przebywamy jest całkowicie wolne od mykotoksyn. Nie każdy produkt, który trafi na nasz talerz został dokładnie przebadany, a my nie zawsze zauważymy ślad pleśni na ścianie za szafą. Jednakże istnieją pewne działania, które możemy podjąć, aby zwiększyć swoje bezpieczeństwo i zminimalizować negatywne oddziaływanie szkodliwych związków na nasz organizm. 

  • Jeśli zauważymy obecność pleśni na produkcie spożywczym, takim jak dżem, jogurt lub owoc, nie wahajmy się go wyrzucić! Samo usunięcie bezpośrednio zajętej przez pleśń części produktu nie sprawi, że reszta nadaje się do zjedzenia. Choć tego nie widzimy, toksyny pleśni zdążyły już zainfekować cały produkt/owoc bez względu na „wielkość” pleśni.
  • Należy dbać o odpowiednie przygotowywania posiłków w naszych kuchniach. Przede wszystkim pamiętajmy o higienie rąk i właściwych warunkach obróbki jedzenia. W powietrzu mogą unosić się zarodniki grzybów, dlatego też lepiej unikać wykładania jedzenia bezpośrednio na blat bądź stół, gdzie mogą osiadać zarodniki, a stosować czyste talerze lub deski do krojenia. Wszelkie pokarmy, które są pozostawione bez przykrycia podobnie narażone są na kumulowanie się na nich zarodników pleśni. 
  • Nie kupujmy na zapas produktów, które szybko się psują – owoców, warzyw.
  • Ważne jest również regularne przestrzeganie zasad czystości w naszych lodówkach, gdzie obecne są pozostałości jedzenia. Przetrzymane zbyt długo, są idealnym miejscem dla rozwoju grzybów. Warto też zaopatrzyć się w zamykane pojemniki, w których żywność dłużej zachowa swoją świeżość.
  • Powinniśmy zwracać uwagę na zalecenia producenta związane z zapewnieniem odpowiednich warunków przechowywania zakupionych przez nas produktów, na przykład poprzez zagwarantowanie nieprzerwanego łańcucha chłodniczego dla niektórych grup produktów.
  • Kupując produkty sprawdzajmy szczelność opakowań. Nie kupujmy też produktów sypkich na wagę, do których nie mamy zaufania – nie wiemy jak długo czekają już na sklepowej półce i w jakich warunkach były wcześniej przechowywane.
  • Obserwujmy nasze najbliższe otoczenie wraz z pomieszczeniami, w których przebywamy na co dzień. Zadbajmy o odpowiednią wentylację, prawidłową i bieżącą konserwację systemów klimatyzacji, przyjrzyjmy się bacznie ścianie czy aby na pewno nie ma na niej śladów pleśni. Jeżeli wystąpi któryś
    z wymienionych problemów, nie zwlekajmy z reakcją i pozbądźmy się pleśni jak najszybciej.

Pleśnie są nieodłącznym elementem występującym w naszym otoczeniu. Pomimo, iż nie jesteśmy w stanie
w 100% wykluczyć ich obecności wokół siebie, możemy podjąć działania, które ograniczą ich ilość,
a w konsekwencji szkodliwe działanie na organizm człowieka. Dlatego też bardzo ważne są zarówno proces produkcji żywności jak i sposób jej przechowywania, a także poddawanie jej szczegółowym badaniom laboratoryjnym, pozwalającym na kontrolę przydatności do spożycia.

Pamiętajmy, że nikt nie zadba o nasze zdrowie lepiej niż my sami! Już samo przestrzeganie zasad przedstawionych powyżej pozwoli nam zwiększyć swoje bezpieczeństwo i zminimalizować ryzyko zakażenia, jak i szereg konsekwencji związanych z zakażeniem mykotoksynami.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Privacy Settings
We use cookies to enhance your experience while using our website. If you are using our Services via a browser you can restrict, block or remove cookies through your web browser settings. We also use content and scripts from third parties that may use tracking technologies. You can selectively provide your consent below to allow such third party embeds. For complete information about the cookies we use, data we collect and how we process them, please check our Privacy Policy
Youtube
Consent to display content from Youtube
Vimeo
Consent to display content from Vimeo
Google Maps
Consent to display content from Google
Spotify
Consent to display content from Spotify
Sound Cloud
Consent to display content from Sound