Wiadomości

Żniwa i co dalej? Dlaczego właściwe magazynowanie zbóż jest takie ważne?

Za nami okres najcięższej pracy rolników w trakcie roku – żniwa. Pola opustoszały, ponieważ wszelkie plony zostały zebrane. Czy to oznacza, że wszelka praca związana z zebraną żywnością została zakończona? Absolutnie nie, to dopiero początek! W dzisiejszym wpisie chcielibyśmy przybliżyć Wam, jak bardzo ważną rolę w przetwórstwie zbóż pełni właściwe magazynowanie.

Co się dzieje ze zbożem po zbiorach?

Patrząc na ziarna zbóż wydawać by się mogło, iż nie jest to kłopotliwy surowiec do przechowywania
w porównaniu np. do owoców czy warzyw. Jednakże zaraz po zbiorach, ziarna są niczym organizmy żywe
i prowadzą swoje intensywne procesy metaboliczne. Należy zwrócić szczególną uwagę na proces oddychania, który polega na zużywaniu tlenu i substancji zapasowych obecnych w ziarniakach*
, skutkując wydzielaniem pary wodnej, dwutlenku węgla oraz ciepła. Prowadzi to do zagrzewania się ziarna, powodując wzrost temperatury, a co za tym idzie cały proces napędza się jeszcze silniej, zapoczątkowując pewnego rodzaju reakcję łańcuchową. Wzrost temperatury i wilgotności prowadzi do szybszego tempa procesu oddychania
i tak dalej, i tak dalej.


Jakie konsekwencje pociąga za sobą proces oddychania zbóż?

Niezwykle trudno jest uniknąć zjawiska oddychania ziarniaków, gdyż jest to proces naturalny, a przy zachowaniu optymalnych warunków przechowywania, takich jak wentylacja suchym i zimnym powietrzem lub przemieszanie ziarna, straty przez nie spowodowane nie będą znaczne. Zagrzewanie ziarna może zostać spotęgowane przez zatkanie przestworów pomiędzy ziarniakami (poprzez drobne zanieczyszczenia lub pozostałości po szkodnikach magazynowych) oraz zbyt wysokim poziomem wilgotności ziarna. 

Podwyższona wilgotność ziarna, zwiększona temperatura czy pozostałości materii organicznej stwarzają idealne warunki do pojawienia się bardzo niebezpiecznych pleśni i ich metabolitów – mykotoksyn. Toksyny te znacząco wpływają na jakość zbóż – w żywieniu trzody mogą doprowadzić do uszkodzeń narządów wewnętrznych, zaburzeń pracy układu pokarmowego, problemów z rozrodem, a w następstwie do śmierci zwierząt. Zastanówmy się również, jakie negatywne skutki dla człowieka może mieć spożywanie produktów zbożowych wyprodukowanych z zanieczyszczonego surowca. Mykotoksyny wykazują m.in. silne działanie kancerogenne oraz mutagenne, co sprawia, że powinniśmy być szczególnie wyczuleni na zapobieganie ich występowaniu w żywności. Nie istnieje bezpieczna zawartość mykotoksyn w naszym pożywieniu. Każda, nawet najmniejsza ilość, ma zdolność do gromadzenia się w żywym organizmie i w konsekwencji do wyrządzania poważnych zdrowotnych szkód.


Odpowiednie magazynowanie zwiększa bezpieczeństwo surowców

Zboża mogą być magazynowane w różnorodny sposób. Możemy wyróżnić przede wszystkim magazyny:

  • podłogowe, gdzie ziarno sypane jest bezpośrednio na podłogę, 
  • kilkukondygnacyjne – przegrodowe, które pozwala na przechowywanie kilku gatunków ziarna,
  • spadowe, gdzie ziarno może przesuwać się z wyższych pięter na niższe,
  • elewatory, posiadające liczne komory, suszarnie, podnośniki itp. 

Aby zapewnić jak najlepszą ochronę zbóż przed bardzo szkodliwym porażeniem przez mykotoksyny niezależnie od sposobu przechowywania, należy zadbać o zachowanie odpowiednich warunków.

Pierwszą czynnością, jaką powinni podjąć rolnicy po żniwach, jest określenie wilgotności zebranego zboża. Jeżeli przekracza ona dopuszczalną wartość wynoszącą 14%, niezbędne jest dosuszenie i schłodzenie surowca do wymaganych parametrów (poniżej 20℃). 

Co ważne, należy również ocenić stopień zanieczyszczenia zbóż poprzez wizualną ocenę, a w razie konieczności poddać oczyszczaniu za pomocą aspiratorów* lub wialni*

Gdy opisywany wcześniej proces oddychania będzie zachodził w sposób zbyt intensywny, powinno przeprowadzić się proces przewietrzania całej masy surowca, ponieważ zapewnienie odpowiedniej, wyrównanej temperatury ziarna powstrzymuje niekontrolowane zmiany jego wilgotności. 

Istotne jest również zastosowanie metody FIFO (ang. First In, First Out – pierwsze weszło, pierwsze wyszło), która zapewnia odpowiednią rotację produktów w magazynach. 

My, jako konsumenci, możemy również sprawdzać w jaki sposób przechowywane są produkty zbożowe, które kupujemy. Kluczowe jest, aby taka żywność przetrzymywana była w suchym, chłodnym miejscu, a jej opakowanie pozostawało szczelne i nieuszkodzone. Następnym razem będąc na zakupach zwróćmy na to baczną uwagę!

Słowniczek 

* Ziarniak – owoc zbóż powszechnie nazywany ziarnem.

* Aspirator – stosuje się do przedczyszczania zbóż w pozbiorowych liniach i na suszarkach zbóż i czyszczenia dla cele spożywcze w silosach zbożowych oraz magazynach, ewentualnie do przygotowania nasion zbóż
w stacjach czyszczących.

* Wialnia – maszyna rolnicza służąca do wstępnego oczyszczenia młóconego ziarna, oddzielająca zanieczyszczenia grube (kłosy, zgoniny) i lekkie (plewy) na zasadzie różnicy wielkości, a częściowo także na zasadzie różnic ciężarów.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Privacy Settings
We use cookies to enhance your experience while using our website. If you are using our Services via a browser you can restrict, block or remove cookies through your web browser settings. We also use content and scripts from third parties that may use tracking technologies. You can selectively provide your consent below to allow such third party embeds. For complete information about the cookies we use, data we collect and how we process them, please check our Privacy Policy
Youtube
Consent to display content from Youtube
Vimeo
Consent to display content from Vimeo
Google Maps
Consent to display content from Google
Spotify
Consent to display content from Spotify
Sound Cloud
Consent to display content from Sound